Rola diety w leczeniu RZS – reumatoidalnego zapalenia stawów

Dieta w RZS może wspierać leczenie farmakologiczne poprzez modulowanie stanu zapalnego i wpływ na funkcjonowanie układu immunologicznego. Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której utrzymujący się stan zapalny prowadzi do uszkodzenia stawów i pogorszenia jakości życia. Odpowiednie żywienie nie zastępuje leków, ale może zmniejszać aktywność choroby.

• Model żywienia o działaniu przeciwzapalnym może redukować nasilenie objawów
• Kwasy tłuszczowe omega-3 wykazują udokumentowane działanie przeciwzapalne
• Ograniczenie tłuszczów trans i żywności przetworzonej zmniejsza aktywność zapalną
• Styl życia, w tym aktywność fizyczna i redukcja stresu, wspiera efekty diety

Zobacz też: Dieta ketogeniczna – czym jest i jak się do niej przygotować?

Jak Dieta w RZS wpływa na Stan zapalny?

Dieta w RZS wpływa na stan zapalny poprzez oddziaływanie na mediatory immunologiczne i metabolizm lipidów.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) wiąże się z nadmierną aktywacją układu immunologicznego i produkcją cytokin prozapalnych. Badania opublikowane w „Annals of the Rheumatic Diseases” wskazują, że określone składniki diety mogą modulować ekspresję mediatorów zapalnych oraz zmniejszać poziom markerów zapalenia.

Najsilniej udokumentowane działanie wykazują kwasy tłuszczowe omega-3, które hamują syntezę prozapalnych eikozanoidów. Ich źródłem są tłuste ryby morskie, takie jak łosoś, makrela czy sardynki. Regularne spożycie tych produktów wiąże się ze zmniejszeniem liczby bolesnych stawów i redukcją sztywności porannej.

Czy dieta śródziemnomorska jest korzystna w RZS?

Dieta śródziemnomorska jest jednym z najlepiej przebadanych modeli żywieniowych w kontekście chorób zapalnych.

Charakteryzuje się wysokim spożyciem oliwy z oliwek, orzechów, warzyw liściastych, owoców jagodowych oraz produktów pełnoziarnistych i roślin strączkowych. W randomizowanych badaniach klinicznych wykazano poprawę parametrów zapalnych oraz zmniejszenie aktywności choroby u pacjentów stosujących ten model żywienia.

Korzyści wynikają z obecności antyoksydantów oraz błonnika, który korzystnie wpływa na mikrobiotę jelitową i metabolizm cholesterolu. Jest to istotne, ponieważ osoby z RZS mają zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Jakie składniki należy ograniczyć?

Ograniczenie tłuszczów trans i żywności przetworzonej jest kluczowe w redukcji aktywności zapalnej.

Produkty wysoko przetworzone sprzyjają zwiększonej produkcji mediatorów zapalnych oraz mogą pogarszać profil lipidowy. Nadmierne spożycie alkoholu również może wpływać niekorzystnie na przebieg choroby i interakcje z lekami stosowanymi w terapii.

Zaleca się unikanie:

• Tłuszczów trans
• Nadmiaru cukrów prostych
• Wysoko przetworzonych produktów
• Nadmiernego spożycia alkoholu

Badania epidemiologiczne wskazują, że dieta prozapalna koreluje z większą aktywnością choroby i gorszą jakością życia.

Jaką rolę odgrywają witaminy i suplementacja?

Witamina D odgrywa istotną rolę w regulacji odpowiedzi immunologicznej.

Niedobór witaminy D jest częsty u pacjentów z RZS i może wiązać się z większą aktywnością choroby. Suplementacja powinna być dostosowana do stężenia w surowicy.

Witaminy B6 i B12 uczestniczą w procesach metabolicznych i mogą wspierać redukcję stanu zapalnego, choć ich działanie jest mniej jednoznaczne niż w przypadku kwasów omega-3.

Decyzję o suplementacji należy podejmować indywidualnie, po konsultacji lekarskiej.

Czy styl życia poza dietą ma znaczenie?

Aktywność fizyczna i redukcja stresu mają istotny wpływ na przebieg choroby.

Regularne formy ruchu, takie jak joga czy pływanie, poprawiają ruchomość stawów i zmniejszają dolegliwości bólowe. Stres nasila aktywność zapalną, dlatego techniki relaksacyjne, w tym medytacja, mogą wspierać leczenie.

Kompleksowe podejście obejmujące dietę, ruch i wsparcie psychologiczne przekłada się na poprawę jakości życia pacjentów z RZS.

Q&A

Czy dieta może zastąpić leczenie farmakologiczne w RZS?
Nie, dieta stanowi wsparcie terapii, ale nie zastępuje leczenia modyfikującego przebieg choroby.

Jak często spożywać ryby bogate w omega-3?
Zaleca się 2–3 porcje tygodniowo, o ile nie ma przeciwwskazań.

Czy należy całkowicie wyeliminować alkohol?
Wskazane jest ograniczenie, zwłaszcza w trakcie terapii lekami immunomodulującymi.

Czy suplementacja witaminy D jest konieczna?
W przypadku niedoboru – tak, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Źródła:

1. Sköldstam L. et al., Mediterranean diet and rheumatoid arthritis. Annals of the Rheumatic Diseases.
2. Calder P.C., Omega-3 fatty acids and inflammatory processes. British Journal of Clinical Pharmacology.
3. WHO Guidelines on healthy diet and chronic disease prevention.
4. McKellar G. et al., Dietary interventions in rheumatoid arthritis. Rheumatology, przegląd systematyczny.