Skutki nieleczonej anginy – dlaczego brak terapii jest groźny?

Skutki nieleczonej anginy obejmują zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe powikłania, które mogą prowadzić do trwałych uszkodzeń serca, nerek oraz innych narządów. Angina jest ostrym zakażeniem gardła i migdałków, a zaniechanie właściwego leczenia – szczególnie w przypadku zakażenia bakteryjnego – zwiększa ryzyko ciężkich konsekwencji zdrowotnych potwierdzonych w badaniach klinicznych i obserwacyjnych.

• Nieleczone zakażenie może szerzyć się poza gardło i prowadzić do ropnych powikłań.
• Brak terapii anginy bakteryjnej sprzyja reakcjom autoimmunologicznym.
• Powikłania mogą dotyczyć serca, nerek oraz układu nerwowego.
• Wczesne rozpoznanie rodzaju anginy decyduje o bezpieczeństwie pacjenta.

Zobacz też: Angina: jakie są jej objawy i jak ją leczyć? Poznaj najważniejsze informacje!

Czym jest angina i jakie są jej główne postacie?

Angina to ostra choroba zakaźna gardła i migdałków podniebiennych, która może mieć podłoże bakteryjne lub wirusowe. Objawia się bólem gardła, gorączką, trudnościami w połykaniu oraz powiększeniem węzłów chłonnych.

Angina bakteryjna najczęściej wywoływana jest przez paciorkowce beta-hemolizujące grupy A i wiąże się z większym ryzykiem powikłań ogólnoustrojowych. Z kolei angina wirusowa, powodowana m.in. przez rhinowirusy, adenowirusy czy wirus Epsteina-Barr, zwykle ma łagodniejszy przebieg i nie wymaga antybiotykoterapii.

Rozróżnienie tych postaci ma kluczowe znaczenie, ponieważ tylko angina bakteryjna wymaga leczenia antybiotykami.

Dlaczego nieleczona angina bakteryjna jest szczególnie niebezpieczna?

Nieleczona angina bakteryjna stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia ze względu na możliwość rozwoju ciężkich powikłań immunologicznych i narządowych. Bakterie mogą utrzymywać się w organizmie mimo ustąpienia objawów miejscowych.

Badania wykazały, że brak odpowiedniej antybiotykoterapii sprzyja nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego, prowadząc do uszkodzenia własnych tkanek. Dotyczy to zwłaszcza serca i nerek, gdzie dochodzi do odkładania kompleksów immunologicznych.

Zastosowanie penicyliny lub amoksycyliny we właściwym czasie znacząco zmniejsza ryzyko tych następstw.

Jakie miejscowe powikłania może powodować nieleczona angina?

Powikłania anginy o charakterze miejscowym wynikają z szerzenia się zakażenia na sąsiednie struktury. Najczęściej dotyczą one tkanek gardła, ucha i zatok przynosowych.

Do najpoważniejszych należą:

• Ropień okołomigdałkowy prowadzący do nasilonego bólu, szczękościsku i trudności w oddychaniu.
• Zapalenie ucha środkowego oraz zapalenie zatok jako skutek szerzenia się infekcji.
• Zapalenie szyjnych węzłów chłonnych z ryzykiem ropienia.

W ciężkich przypadkach zakażenie może rozwinąć się w zapalenie płuc, szczególnie u dzieci i osób z obniżoną odpornością.

Jakie groźne powikłania ogólnoustrojowe mogą wystąpić?

Najcięższe skutki nieleczonej anginy mają charakter ogólnoustrojowy i mogą pojawić się kilka tygodni po zakażeniu. Są one związane głównie z reakcją autoimmunologiczną po infekcji paciorkowcowej.

Gorączka reumatyczna może prowadzić do zapalenia wsierdzia, uszkodzenia zastawek serca oraz niewydolności serca. Jej manifestacją neurologiczną bywa pląsawica Sydenhama, a w mięśniu sercowym mogą powstawać guzki Aschoffa.

Innym ciężkim powikłaniem jest popaciorkowcowe kłębuszkowe zapalenie nerek, które w skrajnych przypadkach prowadzi do przewlekłej niewydolności nerek.

Czy angina wirusowa także może być groźna bez leczenia?

Angina wirusowa rzadziej prowadzi do ciężkich powikłań, jednak również nie powinna być bagatelizowana. Brak leczenia objawowego może sprzyjać nadkażeniom bakteryjnym.

Niektóre wirusy, takie jak wirus Epsteina-Barr, mogą powodować długotrwałe osłabienie, powiększenie wątroby i śledziony oraz zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego. Niewłaściwe postępowanie zwiększa ryzyko przedłużonej rekonwalescencji.

Dlatego nawet w przypadku podejrzenia infekcji wirusowej konieczna jest ocena lekarska.

Jak zapobiegać skutkom nieleczonej anginy?

Podstawą zapobiegania powikłaniom jest szybka diagnostyka i właściwe leczenie przyczynowe.

• Konsultacja lekarska przy silnym bólu gardła i gorączce.
• Wykonanie testów w kierunku zakażenia paciorkowcami.
• Stosowanie antybiotyków wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza.
• Dokończenie pełnego cyklu leczenia, nawet po ustąpieniu objawów.

Sekcja pytań i odpowiedzi:

Czy każda angina wymaga antybiotyku?
Nie, antybiotyki są wskazane tylko w anginie bakteryjnej potwierdzonej badaniami.

Czy objawy mogą ustąpić mimo rozwijających się powikłań?
Tak, ustąpienie bólu gardła nie wyklucza rozwoju późnych powikłań ogólnoustrojowych.

Po jakim czasie mogą pojawić się powikłania anginy?
Najczęściej od kilku dni do kilku tygodni po zakończeniu ostrej fazy choroby.

Źródła:

• Shulman S.T. et al. Clinical practice guideline for the diagnosis and management of group A streptococcal pharyngitis. Clinical Infectious Diseases.
• Carapetis J.R. et al. Acute rheumatic fever and rheumatic heart disease. Nature Reviews Disease Primers.
• Ebell M.H. Diagnosis and treatment of streptococcal pharyngitis. American Family Physician.