E-zdrowie w Polsce – jak rozwijają się cyfrowe usługi dla pacjentów

E-zdrowie w Polsce coraz wyraźniej zmienia sposób korzystania z opieki medycznej, bo przenosi część spraw administracyjnych, dokumentacyjnych i organizacyjnych do systemów online. Dla pacjentów oznacza to łatwiejszy dostęp do recept, skierowań, terminów wizyt i własnych danych zdrowotnych.

• Ucyfrowienie usług medycznych w Polsce przyspieszyło po 2020 roku i obejmuje dziś nie tylko e-recepty, lecz także e-skierowania, e-rejestrację oraz rozwój dokumentacji elektronicznej.
• Największą zmianą dla pacjentów jest dostęp do danych zdrowotnych w jednym miejscu, zwłaszcza przez Internetowe Konto Pacjenta i aplikację mojeIKP.
• Centralna e-rejestracja ma ograniczać rozproszone zapisy i ułatwiać wyszukiwanie wolnych terminów w systemie online.
• Rozwój cyfrowej ochrony zdrowia wymaga poprawy interoperacyjności, bezpieczeństwa danych i kompetencji cyfrowych użytkowników.
• Badania naukowe wskazują, że akceptacja e-usług zależy nie tylko od technologii, lecz także od zaufania, prostoty obsługi i realnej użyteczności klinicznej.

Zobacz też: Zdrowie psychiczne latem – dlaczego lato nie zawsze oznacza lepsze samopoczucie

Jak E-zdrowie w Polsce zmienia dostęp do leczenia?

E-zdrowie w Polsce zmienia dostęp do leczenia przede wszystkim przez przenoszenie wybranych usług z kontaktu wyłącznie osobistego do kanałów cyfrowych, co skraca część procedur administracyjnych i ułatwia pacjentowi kontrolę nad dokumentami medycznymi. Nie oznacza to zastąpienia lekarza systemem informatycznym, lecz lepsze uporządkowanie informacji, które wcześniej były rozproszone między placówkami, papierowymi wydrukami i lokalnymi rejestracjami.

Przegląd badań z lat 2014–2024 pokazuje, że cyfrowa transformacja zdrowia w Polsce rozwijała się od rozwiązań punktowych do bardziej zintegrowanego ekosystemu, a pandemia COVID-19 przyspieszyła wdrażanie telemedycyny, aplikacji mobilnych, narzędzi wspierających opiekę zdalną oraz rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji. W tym samym przeglądzie jako główne wyzwania wskazano interoperacyjność, dostępność, kompetencje cyfrowe i regulacje.

Z perspektywy pacjenta najbardziej widoczne są usługi codzienne: e-recepty, e-skierowania, dostęp do historii leczenia, możliwość sprawdzenia wybranych informacji o świadczeniach i coraz szersze funkcje umawiania terminów. Badanie opinii polskich pacjentów o e-recepcie wykazało, że 72,1% respondentów preferowało ją ze względu na wygodę, a 62,1% uznało, że ułatwia wykupienie leków w imieniu innej osoby.

Rozwój nie jest jednak równy dla wszystkich grup. Osoby starsze, pacjenci z ograniczonym dostępem do internetu, osoby z niższymi kompetencjami cyfrowymi oraz chorzy wymagający częstych kontaktów z systemem mogą potrzebować wsparcia w korzystaniu z usług online. Dlatego skuteczna cyfryzacja ochrony zdrowia powinna zachować kanały alternatywne, w tym kontakt telefoniczny i osobisty, a jednocześnie rozwijać prosty, zrozumiały system online.

Co daje Pacjentom Internetowe Konto Pacjenta?

Internetowe Konto Pacjenta daje pacjentom dostęp do podstawowych informacji o leczeniu, receptach, skierowaniach, szczepieniach i wybranych zdarzeniach medycznych w jednym bezpiecznym systemie. Jest to centralny punkt kontaktu z cyfrowymi usługami publicznej ochrony zdrowia, a jego wersją mobilną jest aplikacja mojeIKP.

Na koncie pacjent może znaleźć m.in. informacje o wystawionych i zrealizowanych e-receptach, dawkowaniu leków, historii wizyt, skierowaniach, e-skierowaniach, e-zleceniach, szczepieniach oraz danych dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego. System pozwala też sprawdzać część informacji dotyczących dziecka lub osoby bliskiej, jeśli pacjent ma odpowiednie upoważnienie.

Najważniejsze funkcje dla codziennego korzystania z opieki zdrowotnej obejmują:

• Sprawdzenie wystawionych e-recept i sposobu dawkowania leków.
• Dostęp do e-skierowań bez konieczności przechowywania papierowych dokumentów.
• Wgląd w historię wizyt oraz wybrane informacje o udzielonych świadczeniach.
• Obsługę części spraw zdrowotnych dziecka lub osoby upoważniającej.
• Korzystanie z aplikacji mojeIKP, gdy pacjent chce mieć dostęp mobilny.

Znaczenie IKP rośnie wraz z rozwojem e-Profilu Pacjenta, cyfrowej karty zdrowia i rozwiązań takich jak Patient Summary, które mają porządkować najważniejsze dane medyczne w sposób przydatny dla personelu medycznego. W praktyce chodzi o to, aby lekarze i farmaceuci — w granicach uprawnień oraz zgód pacjenta — mogli szybciej dotrzeć do kluczowych informacji, takich jak wcześniejsze leczenie, stosowane leki czy wyniki badań.

Jak cyfrowe usługi dla pacjentów rozwijają rejestrację i profilaktykę?

Cyfrowe usługi dla pacjentów rozwijają rejestrację i profilaktykę przez umożliwienie zapisu online na wybrane świadczenia, sprawdzanie dostępnych terminów oraz samodzielne zarządzanie wizytą bez konieczności każdorazowego kontaktu z rejestracją placówki. Centralna e-rejestracja jest wdrażana stopniowo i ma docelowo objąć coraz większą część świadczeń specjalistycznych.

Od 1 stycznia 2026 roku placówki oferujące mammografię, test HPV HR oraz konsultacje kardiologiczne mają obowiązek podłączania się do centralnej e-rejestracji, z czasem na realizację tego obowiązku do 1 lipca 2026 roku. Od 1 sierpnia system ma objąć kolejne świadczenia specjalistyczne, a docelowo wszystkie konsultacje u specjalistów.

Dla pacjenta istotne jest to, że zapis może odbywać się online przez IKP lub mojeIKP, ale nadal pozostaje możliwość zapisu telefonicznego albo osobistego w placówce, która dokonuje rejestracji w systemie w imieniu pacjenta. Takie rozwiązanie jest ważne, ponieważ ogranicza ryzyko wykluczenia osób, które nie korzystają swobodnie z narzędzi cyfrowych.

W praktyce e-rejestracja może wspierać:

• Wyszukiwanie wolnych terminów bez kontaktowania się z wieloma placówkami.
• Umawianie wybranych badań profilaktycznych, w tym mammografii i testu HPV HR.
• Zapisy na pierwsze konsultacje specjalistyczne w określonych zakresach.
• Zmianę lub odwołanie terminu, gdy pacjent nie może skorzystać z wizyty.
• Lepsze wykorzystanie dostępnych terminów w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej.

Duże znaczenie ma również rozwój e-DiLO w onkologii. Cyfrowa karta ma gromadzić kluczowe informacje o pacjencie onkologicznym w jednym miejscu, porządkować ścieżkę od podejrzenia choroby nowotworowej do zakończenia terapii i usprawniać wymianę danych między ośrodkami.

W jakim kierunku zmierza cyfrowa ochrona zdrowia w Polsce?

Cyfrowa ochrona zdrowia w Polsce zmierza w stronę większej integracji danych, szerszego dostępu do elektronicznej dokumentacji, rozwoju usług transgranicznych i ostrożnego wdrażania narzędzi wspierających decyzje kliniczne. Kluczowe jest jednak to, aby cyfryzacja poprawiała jakość opieki, a nie tylko przenosiła istniejące procedury do internetu.

W Unii Europejskiej celem programu Digital Decade jest zapewnienie obywatelom dostępu do elektronicznej dokumentacji zdrowotnej do 2030 roku. Według raportu eHealth Indicator Study 2025 średni wynik dojrzałości dla UE-27 wyniósł w 2024 roku 83%, a najbardziej dostępne typy danych obejmowały informacje identyfikacyjne, dane osobowe, ePrescription i eDispensation. Jednocześnie raport wskazuje, że obrazy medyczne i dane dotyczące wyrobów medycznych nadal są słabiej dostępne.

Kierunek europejski obejmuje także dane transgraniczne, e-recepty możliwe do realizacji w innych państwach Unii Europejskiej oraz Patient Summary, czyli zestaw podstawowych informacji medycznych przydatnych podczas leczenia poza krajem. Dla Polski oznacza to konieczność dalszego porządkowania standardów, jakości danych i zgodności systemów między placówkami.

Coraz większe znaczenie będzie miała sztuczna inteligencja, zwłaszcza w diagnostyce, analizie badań obrazowych, wspomaganiu decyzji klinicznych i organizacji pracy. Badania dotyczące e-zdrowia w Polsce wskazują jednak, że rozwój takich narzędzi wymaga standardów, walidacji klinicznej, kontroli jakości i jasnej odpowiedzialności medycznej.

Równolegle rozwijana będzie zdalna opieka domowa, szczególnie przy chorobach przewlekłych, gdzie monitorowanie parametrów zdrowotnych może pomóc wcześniej zauważyć pogorszenie stanu pacjenta. Takie rozwiązania mają sens wtedy, gdy są powiązane z realną reakcją placówki medycznej, a nie ograniczają się do samego zbierania danych.

Q&A

Czy e-zdrowie oznacza, że wizyty u lekarza będą zastąpione aplikacją?
Nie. E-zdrowie ma wspierać kontakt z systemem ochrony zdrowia, ułatwiać dostęp do dokumentów, recept, skierowań i terminów, ale nie zastępuje badania lekarskiego ani decyzji klinicznej podejmowanej przez personel medyczny.

Czy z Internetowego Konta Pacjenta trzeba korzystać obowiązkowo?
Nie trzeba korzystać z niego na co dzień, ale konto ma każda osoba z numerem PESEL i może się na nie zalogować. W wielu sytuacjach IKP ułatwia sprawdzenie recept, skierowań, wizyt, szczepień i innych informacji zdrowotnych.

Czy e-recepta jest dobrze oceniana przez pacjentów?
Badanie przeprowadzone wśród dorosłych w Polsce wykazało, że większość respondentów znała e-receptę, a 72,1% badanych preferowało ją jako rozwiązanie wygodniejsze niż recepta papierowa.

Czy centralna e-rejestracja obejmuje już wszystkie wizyty specjalistyczne?
Nie. Centralna e-rejestracja jest wprowadzana etapami. W 2026 roku obejmuje m.in. wybrane badania profilaktyczne i konsultacje kardiologiczne, a docelowo ma zostać rozszerzona na wszystkie konsultacje specjalistyczne.

Czy dane medyczne z Polski będą dostępne za granicą?
Kierunek rozwoju w Unii Europejskiej obejmuje transgraniczną wymianę wybranych danych zdrowotnych, w tym e-recept i Patient Summary. Zakres praktycznego działania takich usług zależy od wdrożeń krajowych, standardów technicznych i zasad ochrony danych.

Źródła

• Glinkowski W.M. „Telemedicine, eHealth, and Digital Transformation in Poland (2014–2024): Trends, Specializations, and Systemic Implications”, Applied Sciences, 2025.
• Wrzosek N. i wsp. „A Survey of Patients’ Opinions and Preferences on the Use of E-Prescriptions in Poland”, International Journal of Environmental Research and Public Health, 2021.
• European Commission, „Digital Decade 2025: eHealth Indicator Study”, 2025.
• gov.pl, „Internetowe Konto Pacjenta”, informacje o funkcjach IKP i mojeIKP.
• gov.pl, „Poznaj centralną e-rejestrację”, informacje o etapach wdrażania i sposobach zapisu.
• Centrum e-Zdrowia, „Nowa odsłona DiLO: historia pacjenta onkologicznego w jednym miejscu”, informacje o e-DiLO.