Bezpieczna woda za granicą – gdzie można pić wodę z kranu, a gdzie lepiej tego unikać

Bezpieczna woda za granicą zależy od kraju, regionu, stanu infrastruktury i miejsca pobytu. W wielu państwach europejskich picie kranówki jest zwykle bezpieczne, ale w krajach o większym ryzyku zakażeń przewodu pokarmowego lepiej wybierać wodę fabrycznie butelkowaną.

• Jakość wody może różnić się między dużym miastem, hotelem, wyspą, regionem turystycznym i obszarem wiejskim.
• Wysokie ryzyko dotyczy przede wszystkim miejsc, gdzie nadzór sanitarny i kanalizacja są mniej stabilne.
• Kostki lodu, sałatki i nieobrane owoce mogą być źródłem zakażenia, jeśli miały kontakt z niepewną wodą.
• Fabrycznie zamknięta butelka jest najbezpieczniejszym wyborem w podróży do regionów o niepewnej jakości sanitarnej.
• Filtry podróżne pomagają w wybranych sytuacjach, ale nie każdy filtr usuwa bakterie, wirusy i pasożyty.

Zobacz też: Zatrucie w hotelu – jakie objawy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej

Czy woda z kranu i kranówka są bezpieczne w krajach europejskich?

Woda z kranu i kranówka są zwykle bezpieczne w wielu krajach europejskich, zwłaszcza w Europie Północnej, Europie Zachodniej i dużej części Centrum Europy. Komisja Europejska podkreśla, że mieszkańcy Unii Europejskiej mają szeroki dostęp do wysokiej jakości wody pitnej dzięki wieloletnim regulacjom jakościowym i systemom kontroli.

Najmniej wątpliwości budzą zwykle państwa takie jak Islandia, Norwegia, Szwecja, Finlandia, Dania, Austria, Holandia, Niemcy i Szwajcaria. W takich miejscach głównym problemem turysty bywa nie bezpieczeństwo mikrobiologiczne, lecz smak wody, twardość, zapach chloru albo stan instalacji w konkretnym budynku. W hotelu nadal warto zwrócić uwagę, czy obsługa nie informuje o lokalnych ograniczeniach, pracach wodociągowych albo zaleceniu przegotowania.

Na południu kontynentu sytuacja jest najczęściej dobra w większych miastach i popularnych kurortach, ale może być bardziej zróżnicowana lokalnie. We Włoszech, Francji, Hiszpanii, na Balearach, w Grecji, Atenach i na Cyprze woda z publicznych sieci często spełnia normy sanitarne, lecz na wyspach, w starszych obiektach i mniejszych miejscowościach turyści częściej wybierają wodę butelkowaną ze względu na smak, chlorowanie, zasolenie albo niepewność co do instalacji.

Więcej ostrożności warto zachować w części Europy Wschodniej i na Bałkanach, szczególnie poza dużymi miastami. Albania, Białoruś, Ukraina, Czarnogóra oraz Bośnia i Hercegowina mogą mieć regiony, w których jakość zależy od lokalnej infrastruktury, sezonu, opadów i stanu sieci. W razie wątpliwości najbezpieczniej sprawdzić zalecenia hotelu, lokalnych władz i wybrać fabrycznie zamkniętą butelkę.

Kiedy woda butelkowana jest lepszym wyborem w Azji, Afryce i Ameryce Łacińskiej?

Woda butelkowana jest lepszym wyborem w Azji, Afryce i Ameryce Łacińskiej wtedy, gdy turysta nie ma pewności co do zdatności wody do picia, lokalnej infrastruktury sanitarnej albo sposobu przechowywania żywności. CDC zaleca podróżnym ostrożność przy jedzeniu i napojach, ponieważ skażona żywność oraz napoje mogą przenosić liczne patogeny i toksyny.

Do krajów, w których turyści często powinni unikać picia nieprzegotowanej lokalnej wody, należą między innymi Egipt, Indie, Meksyk, Tajlandia i Kenia. Podobna zasada dotyczy wielu wyjazdów do Azji Południowo-Wschodniej, państw Afryki oraz części Ameryki Łacińskiej. Nie znaczy to, że każda sieć wodociągowa w tych regionach jest jednakowo niebezpieczna, ale ryzyko dla osoby przyjezdnej bywa większe ze względu na inną florę bakteryjną, zmienny nadzór sanitarny i możliwe skażenie na etapie dystrybucji.

W Egipcie oraz innych kierunkach o podwyższonym ryzyku najlepiej używać fabrycznie zamkniętej butelki także do mycia zębów. W Turcji jakość wody zależy od miasta i obiektu, a chlor może zmieniać jej smak; wielu podróżnych wybiera wodę butelkowaną, zwłaszcza poza dużymi ośrodkami i przy wrażliwym przewodzie pokarmowym. WHO wskazuje, że największym zagrożeniem dla bezpieczeństwa wody pitnej jest skażenie mikrobiologiczne związane z zanieczyszczeniem fekalnym.

W krajach wysokiego ryzyka ważne są proste zasady:

• Pij wodę z fabrycznie zamkniętych butelek i sprawdzaj, czy nakrętka nie była naruszona.
• Unikaj lodu w napojach, jeśli nie wiadomo, z jakiej wody został przygotowany.
• Myj zęby wodą butelkowaną, gdy lokalna woda kranowa nie jest zalecana do picia.
• Wybieraj owoce, które można samodzielnie obrać.
• Unikaj surowych sałatek, jeśli mogły być płukane w niepewnej wodzie.

Jak ocenić zdatność wody do picia w hotelu, restauracji i regionie turystycznym?

Zdatność wody do picia w hotelu, restauracji i regionie turystycznym najlepiej oceniać na podstawie lokalnych zaleceń, standardu obiektu, informacji od władz sanitarnych i własnej ostrożności. Przezroczysta woda bez zapachu nie musi być bezpieczna, ponieważ bakterie, wirusy i pasożyty nie zawsze zmieniają jej wygląd. CDC podkreśla, że skażona woda może wyglądać czysto, a najbezpieczniejszą opcją dla większości podróżnych w miejscach ryzyka jest fabrycznie zamknięta butelka.

W hotelu warto sprawdzić, czy w łazience lub materiałach informacyjnych nie ma komunikatu, że woda nie nadaje się do picia. W niektórych obiektach woda w kranie jest technicznie bezpieczna, ale ma nieprzyjemny smak, jest mocno chlorowana albo pochodzi z lokalnych zbiorników. W innych miejscach kran może służyć wyłącznie do mycia, a picie i przygotowanie napojów powinno opierać się na butelkach.

Restauracje są trudniejsze do oceny, bo turysta nie widzi zaplecza kuchennego. Ryzyko dotyczy nie tylko napojów, ale też sałatek, nieobranych owoców, surowych warzyw i lodu w drinkach. CDC zaleca unikanie surowych produktów w podróży, chyba że owoce lub warzywa można samodzielnie obrać albo umyć w wodzie butelkowanej lub zdezynfekowanej.

W regionach turystycznych nie należy zakładać, że wysoki standard hotelu całkowicie eliminuje problem. Skażenie może dotyczyć lokalnych dostaw, wody używanej do lodu, płukania żywności albo naczyń. Badania nad mikrobiologicznym skażeniem wody wskazują, że w regionach o niższych zasobach sanitarnych woda pitna pozostaje istotnym źródłem patogenów jelitowych, choć żywność i higiena również mają duże znaczenie.

Czy filtry do wody, kostki lodu i mycie zębów zmieniają ryzyko?

Filtry do wody, kostki lodu i mycie zębów mogą znacząco zmieniać ryzyko, ponieważ kontakt z niepewną wodą nie ogranicza się do samego picia z kubka. W praktyce zakażenie może nastąpić przez lód, płukaną żywność, szczoteczkę do zębów, rozcieńczone napoje i wodę używaną w kuchni.

Butelki z filtrem są przydatne w europejskich miastach, gdy chodzi głównie o smak wody, chlor albo ograniczenie kupowania plastiku. Nie każdy filtr turystyczny usuwa jednak bakterie, wirusy i pierwotniaki. CDC opisuje, że metody uzdatniania wody w podróży różnią się skutecznością, a wybór zależy od rodzaju zanieczyszczeń; w wielu sytuacjach najpewniejsze pozostaje gotowanie, właściwa dezynfekcja albo fabrycznie zamknięta butelka.

Kostki lodu są częstym źródłem błędów. Nawet jeśli drink wygląda bezpiecznie, lód mógł powstać z wody wodociągowej albo być przechowywany w warunkach sprzyjających skażeniu. Podobnie sałatki i surowe warzywa mogą być ryzykowne, jeśli były płukane w lokalnej wodzie. Nieobrane owoce są mniej bezpieczne niż owoce obierane samodzielnie.

W podróży warto pamiętać:

• W krajach o podwyższonym ryzyku używaj wody butelkowanej do mycia zębów.
• Zamawiaj napoje bez lodu, jeśli nie masz pewności co do jego pochodzenia.
• Nie zakładaj, że filtr dzbankowy lub butelka sportowa usuwa wirusy i wszystkie bakterie.
• Wybieraj potrawy świeżo ugotowane i podawane na gorąco.
• Przy biegunce, gorączce lub wymiotach dbaj o nawodnienie i rozważ doustne płyny nawadniające.

Bezpieczna woda za granicą: Q&A

Czy w Europie można zawsze pić wodę z kranu?
Nie zawsze. W wielu krajach europejskich jest to zwykle bezpieczne, ale lokalne wyjątki mogą dotyczyć wysp, starych instalacji, awarii wodociągowych, obszarów wiejskich i miejsc po powodziach lub intensywnych opadach.

Czy w hotelu pięciogwiazdkowym można pić wodę z kranu w każdym kraju?
Nie. Standard hotelu nie zawsze oznacza, że lokalna sieć wodna jest bezpieczna dla turysty. W krajach wysokiego ryzyka warto wybierać wodę fabrycznie butelkowaną, również do mycia zębów.

Czy gotowanie wody usuwa wszystkie zagrożenia?
Gotowanie jest bardzo skuteczne wobec wielu drobnoustrojów, ale nie usuwa wszystkich zanieczyszczeń chemicznych. W podróży najlepiej stosować się do lokalnych zaleceń i wybierać sprawdzone źródło wody.

Czy kostki lodu są ryzykowne?
Tak, jeśli powstały z niepewnej wody. W regionach o podwyższonym ryzyku lepiej zamawiać napoje bez lodu, nawet w restauracjach i barach hotelowych.

Czy filtr w butelce wystarczy w Indiach, Egipcie albo Kenii?
Nie zawsze. Skuteczność zależy od typu filtra i tego, czy usuwa bakterie, wirusy oraz pasożyty. Przy wysokim ryzyku najbezpieczniejsza jest fabrycznie zamknięta woda, gotowanie lub metoda uzdatniania dobrana do realnego zagrożenia.

Czy nieprzyjemny smak oznacza, że woda jest niebezpieczna?
Nie musi. Smak może wynikać z chloru, minerałów albo lokalnej instalacji. Z drugiej strony dobra w smaku i przejrzysta woda także może być skażona mikrobiologicznie, dlatego wygląd nie jest wystarczającym kryterium bezpieczeństwa.

Źródła

• WHO, Drinking-water – informacje o bezpieczeństwie wody pitnej, skażeniu mikrobiologicznym i ryzyku zdrowotnym związanym z zanieczyszczeniem fekalnym.
• Ashbolt N.J., Microbial contamination of drinking water and disease outcomes in developing regions, 2004 – przegląd roli skażonej wody w przenoszeniu patogenów jelitowych w regionach o niższych zasobach sanitarnych.