Objawy anginy – jak rozpoznać chorobę na podstawie obrazu klinicznego?

Objawy anginy należą do najczęstszych powodów zgłaszania się pacjentów do lekarza w sezonie infekcyjnym, ponieważ choroba ta przebiega z wyraźnym zapaleniem gardła i migdałków oraz może prowadzić do powikłań ogólnoustrojowych. Angina obejmuje zarówno postać bakteryjną, jak i wirusową, a właściwa interpretacja symptomów ma kluczowe znaczenie dla dalszego postępowania diagnostycznego i terapeutycznego.

• Obraz kliniczny różni się w zależności od czynnika etiologicznego
• Objawy miejscowe i ogólne pozwalają wstępnie ocenić charakter zakażenia
• Nie każda angina wymaga leczenia antybiotykiem
• Wczesne rozpoznanie zmniejsza ryzyko powikłań

Zobacz też: Skutki nieleczonej anginy – dlaczego brak terapii jest groźny?

Czym charakteryzuje się angina jako jednostka chorobowa?

Angina jest ostrym zakażeniem obejmującym zapalenie gardła oraz migdałki podniebienne, które stanowią istotny element układu odpornościowego górnych dróg oddechowych. Choroba rozwija się gwałtownie i zwykle prowadzi do znacznego pogorszenia samopoczucia.

Proces zapalny lokalizuje się w obrębie pierścienia Waldeyera, co tłumaczy obecność objawów zarówno miejscowych, jak i ogólnych. Zajęcie struktur limfatycznych powoduje ich obrzęk oraz bolesność.

Z punktu widzenia klinicznego angina nie jest jednorodną chorobą, ponieważ jej przebieg i objawy zależą od tego, czy czynnikiem wywołującym są bakterie czy wirusy.

Jakie objawy anginy paciorkowcowej występują najczęściej?

Angina paciorkowcowa charakteryzuje się nagłym początkiem i wyraźnymi objawami ogólnymi oraz miejscowymi, które wynikają z zakażenia wywołanego przez Streptococcus pyogenes, czyli paciorkowca β-hemolizującego grupy A.

Dominującym objawem jest silny ból gardła, często uniemożliwiający połykanie, któremu towarzyszy wysoka gorączka. Badanie fizykalne ujawnia powiększenie i bolesność węzłów chłonnych szyjnych przednich.

W obrębie migdałków podniebiennych mogą pojawić się naloty włóknikowe, obrzęk oraz wybroczyny na podniebieniu. U części pacjentów obserwuje się również język malinowy, co jest wynikiem reakcji zapalnej błony śluzowej jamy ustnej.

Jak przebiegają objawy anginy wirusowej?

Angina wirusowa przebiega zwykle łagodniej i częściej towarzyszą jej objawy typowe dla infekcji górnych dróg oddechowych. Zakażenie może być wywołane przez rynowirusy, koronawirusy, RSV lub wirusy paragrypy.

Ból gardła ma zwykle mniejsze nasilenie niż w postaci bakteryjnej, a gorączka bywa nieobecna lub umiarkowana. Charakterystyczne są objawy takie jak kaszel, nieżyt nosa czy zapalenie spojówek, które rzadko występują w anginie paciorkowcowej.

U dzieci mogą pojawić się również dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, nudności lub wymioty, co bywa mylące diagnostycznie.

Jak odróżnić objawy bakteryjne od wirusowych?

Różnicowanie anginy bakteryjnej i wirusowej opiera się na analizie obrazu klinicznego oraz ocenie nasilenia poszczególnych objawów. Pomocna w praktyce klinicznej jest skala Centora/McIsaaca, która porządkuje czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zakażenia paciorkowcowego.

Na bakteryjny charakter choroby wskazuje wysoka gorączka, brak kaszlu, bolesne powiększenie węzłów chłonnych oraz zmiany ropne na migdałkach. W postaciach wirusowych objawy są bardziej rozlane i mniej specyficzne.

W przypadkach wątpliwych konieczne jest potwierdzenie etiologii za pomocą testów mikrobiologicznych, co pozwala uniknąć nieuzasadnionej antybiotykoterapii.

Kiedy objawy anginy wymagają leczenia antybiotykiem?

Antybiotykoterapia jest wskazana wyłącznie w przypadku potwierdzonej lub wysoce prawdopodobnej anginy paciorkowcowej, ponieważ tylko wtedy przynosi korzyści kliniczne i zapobiega powikłaniom.

Leczenie bakteryjnej postaci choroby skraca czas trwania objawów i zmniejsza ryzyko wystąpienia gorączki reumatycznej oraz zapaleń nerek. W anginie wirusowej antybiotyki nie wpływają na przebieg choroby.

• Wysoka gorączka i silny ból gardła sugerują etiologię bakteryjną
• Brak kaszlu zwiększa prawdopodobieństwo zakażenia paciorkowcowego
• Objawy nieżytowe przemawiają za infekcją wirusową
• Decyzja terapeutyczna powinna być oparta na badaniu lekarskim

Sekcja pytań i odpowiedzi

Czy każda angina powoduje gorączkę?
Nie, gorączka jest typowa dla anginy paciorkowcowej, natomiast w postaciach wirusowych może nie występować.

Czy biały nalot na migdałkach zawsze oznacza anginę bakteryjną?
Nie, naloty mogą pojawić się także w innych chorobach, takich jak mononukleoza zakaźna wywołana przez wirus Epstein–Barr.

Czy angina wirusowa jest mniej groźna?
Zwykle przebiega łagodniej i rzadziej prowadzi do powikłań, jednak nadal wymaga obserwacji i leczenia objawowego.

Źródła

• Shulman ST et al. Clinical Practice Guideline for the Diagnosis and Management of Group A Streptococcal Pharyngitis. Clinical Infectious Diseases
• World Health Organization. Respiratory infections: clinical features and management
• BMJ Best Practice. Acute pharyngitis
• Mandell, Douglas, Bennett. Principles and Practice of Infectious Diseases